Wężowy jad służy zwierzęciu głównie do unieruchomienia zdobyczy, rzadko do jej uśmiercenia. Jest mieszaniną związków białkowych znajdująca się w specjalnych gruczołach jadowych umieszczonych najczęściej w tyle głowy. Jego działanie na organizm jest bardzo zróżnicowany, jednak można wyróżnić następujące grupy toksyn: neurotoksyny podrażniające układ nerwowy, kinazy białkowe zawierające w sobie enzymy zakłócające reakcje aminokwasów, kardiotoksyny toksyczne dla serca, koaguliny powodujące koagulacje białek, fibrynolizyny uszkadzające ciała odpowiedzialne za krzepnięcie krwi, hemolizyny i hemoraginy będące przyczyną zespołów krwotocznych oraz cytolizyny wywołujące rozpad białek.
Standardowe postępowanie w razie ukąszenia żmii polega na podaniu surowicy. Ma to na celu zapobiec toksycznemu działaniu jadów wężowych, podaje się surowice i antytoksyny. Surowica (antytoksyna) to nic innego jak lek wytwarzany na jad określonego węża lub kilka gatunków węży. Najpopularniejszą antytoksyną jest surowica składająca się z krwi konia oraz dokładnie opracowanych dawek odpowiednich jadów węży. Pierwszą metodę pozyskiwania surowicy opracował Francuz Albert Calmette już w 1895 roku.
W dzisiejszym czasach głównym ośrodkiem wytwarzania surowic przeciwko ukąszeniom węży jest Instytut Batantan w Brazylii. Tamtejsze surowice składają się z wysuszonego jadu umieszczanego w mieszaninie gliceryny i chlorku sodu oraz kamfory. Wysuszony jad pozyskuje się od węzy hodowlanych. Sporządzony roztwór wstrzykuje się koniom, owcom lub kozom w odpowiednich dawkach i pobiera ich krew. Następnie poddaje się pobraną surowicę dokładnej obróbce w trakcie której zwierzę może odpoczywać. Po okresie rekonwalescencji zwierząt proces powstawania surowicy rozpoczyna się od nowa. Za pomocą jednego osobnika (do 4 lat) uzyskuje się do 4000 ampułek surowicy.
Antytoksyna powinna być podana możliwe szybko, najlepiej do 4 godzin po ukąszeniu nie później niż do 24 godzin. Należy to zrobić zanim jad dokona spustoszenia w organizmie. Proces ten powinien odbywać się pod okiem lekarza. W przypadku ataku silnie jadowitych węży surowicę podaje się kilka razy.
W Polsce najczęściej aplikuje się zaakceptowaną w rejestrze leków antytoksynę na jad żmii firmy BIOMED.