Żmija zygzakowata jest jedynym wolnożyjącym gadem w Polsce, który może być niebezpieczny dla człowieka. Pamiętajmy że do ukąszenia przez nią dochodzi w przypadku zaatakowania, próby schwytania lub nieumyślnego zadania jej bólu. Atak żmii może się zakończyć źle.
Jej jad zawiera w sobie około 25 białek i peptydów, których głównym zadaniem jest unieruchomienie upolowanej ofiary w celu łatwiejszego jej strawienia. Dla człowieka jest mieszaniną kilku toksyn, uszkadzających układ nerwowy, powodujących martwicę tkanek, wywołujących zmniejszenie krzepliwość krwi oraz zmianę rytmu pracy serca. Po ukąszeniu na skórze pozostają charakterystyczne ranki. Są one szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych. Jednakże nie stanowią śmiertelnego zagrożenia dla zdrowego dorosłego człowieka. Rzadko występujący wstrząs anafilaktyczny przeważnie współwystępuje z uczuleniem na jad owadów. W zależności od reakcji organizmu na jad żmii zygzakowatej wyróżnia się 4 stopnie zatrucia:
- STOPIEŃ I: brak reakcji, występują jedynie ślady ukąszenia bez miejscowego obrzęku w tym miejscu.
- STOPIEŃ II: niewielka reakcja, jedynie obrzęk w miejscu ukąszenia;
- STOPIEŃ III: reakcja umiarkowana, cechujące się obrzękiem ukąszonej kończyny, mogą również wystąpić nudności i wymioty oraz przejściowa hipotonia,
- STOPIEŃ IV: ciężka reakcja, w której występują masywne obrzęki nie tylko ukąszonego miejsca ale i rozprzestrzeniające się na cały organizm, wstrząs lub przedłużająca się hipotonia, niewydolność wielonarządowa.
Kluczowe dla leczenia zatrucia jadem żmii jest prawidłowe określenie stopnia zatrucia. Najczęściej, w 80% przypadków obserwuje się zatrucie I i II stopnia, następnie po 10% na stopień III i IV. Przy stopniu I stosuje się leczenie miejscowe. W przypadku II i II stopnia konieczna jest hospitalizacja oraz objawowe leczenie lekami niesteroidowymi, glikokortykosteroidami. Przy stopniu IV , poza zaleceniami obowiązującymi poprzednie stopnie, konieczne jest natychmiastowe przeciwwstrząsowe leczenie płynami infuzyjnymi, adrenaliną, glikokortykosteroidami, heparyną, końską antytoksyną jadu żmii.